پرویز سروری سخنگوی هیئت دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی و رییس كمیته ویژه مجلس درباره حوادث اخیر، در گفتگو با نشریه پنجره،اظهار كرد اقدامات قاضی مرتبط با كهریزك با هماهنگی سعید مرتضوی، دادستان وقت تهران انجام شده است.
در بخشی از این گفتگو آمده است:
لطفا نحوه شكلگیری هیئت رسیدگی به بازداشتهای اخیر را توضیح دهید و بفرمایید این هیئت شامل چه افرادی میشود؟
بعد از مشاهده موضوعات و گزارشهایی كه در مورد آسیبدیدگان حوادث اخیر وجود داشت، تصمیم گرفته شد كه هیئتی جهت رسیدگی به این موضوع تشكیل شود و در بررسیهایی كه صورت گرفت، به این نتیجه رسیدند كه بهتر است كمیته امنیت كمیسیون امنیت ملی، این كار را انجام دهد و برای اینكه هیئت تكمیلتر باشد، از كمیسیون قضایی و آموزش عالی نیز نمایندگانی به هیئت اضافه شوند و كار با محوریت كمیته امنیت كمیسیون امنیت ملی دنبال شود و چون بنده مسئول كمیسیون امنیت بودم عملا مسئولیت كمیته را بر عهده گرفتم.
اعضای هیئت از زندان اوین بازرسی كردند؟
بله، بعد از تشكیل كمیته ظاهرا گزارشهایی خدمت مقام معظم رهبری میرسد و ایشان از موضوع نگران میشوند. تقریبا بعد از دستگیری افراد در روز هجدهم تیرماه بود و افرادی مانند روحالامینی، كامرانی و جوادیفر فوت شدند و مقام معظم رهبری دستور دادند كه هیئتی در دبیرخانه شورای امنیت ملی، با حضور نمایندگانی از سه قوه تشكیل شود و با جدیت موضوع را پیگیری كند خصوصا در ابتدای كار و با محوریت روشن شدن علت فوت این سه نفر، كارها دنبال شد.
گزارشهایی را كه گفتید خدمت مقام معظم رهبری رسیده، از چه طریقی بوده است؟
از طرق مختلف؛ برخی از افراد بازداشت شده امكان ارتباط با مقام معظم رهبری را داشتند و از كانالهای دیگر این گزارشها بهدست رهبری رسید و مجموعه اطلاعاتی كه خدمت ایشان ارایه شده بود منجر به دستور مقام معظم رهبری برای تشكیل هیئتی از نمایندگان سه قوه، زیرنظر دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی شد.
در زندان اوین آیا با افراد سیاسی كه پس از انتخابات بازداشت شدهاند، دیداری داشتید یا خیر؟
در زندان با افرادی كه جزو سران جریانات بعد از انتخابات بودند مانند عیسی سحرخیز، محمد قوچانی، بهزاد نبوی و محمدعلی ابطحی دیدار داشتیم و این آقایان اعلام میكردند كه وضعیت زندان اوین مطلوب است و بهعنوان مثال آقای نبوی میگفت چون در زمان رژیم گذشته هم زندانی بوده، خوب میفهمد وضعیت رفاهی و بهداشتی زندان چه تغییرات خوبی كرده است و آقای ابطحی هم وضع مناسبی داشتند، ولی بالاخره زندان، زندان است و محدودیتها و محرومیتها انسان را آزار خواهد داد، اما از نظر امكاناتی كه میبایست در زندان باشد اظهار رضایت داشتند.
با افرادی كه در زندان گفتوگو كردید نظرشان درخصوص رفتار زندانبانان به چه صورت بود؟
فقط آقای سحرخیز عنوان میكردند كه در زمان دستگیری مورد ضرب و شتم قرار گرفته اند و مدعی بودند كه دندهشان آسیب دیده است، ولی بعد از آن در زندان مشكل خاصی نداشته و وضعیت خوبی داشتند.
درخصوص اعترافات افراد با فرد دیگری هم صحبت داشتید؟
بله، با آقای قوچانی هم صحبت داشتیم و ایشان میگفتند تاكنون حدود شصت الی هشتاد صفحه مطالبی را نوشته اند و تأكید داشتند كه از روی اختیار این كار را انجام داده و تحلیلی است كه درون زندان به آن رسیده و البته ایشان هم نسبت بهنحوه دستگیری خود انتقاداتی داشت و میگفت آنان میتوانستند وی را ساعت یكونیم نیمه شب بازداشت نكنند و این كار را صبح انجام دهند، ولی در مورد تعامل و رفتار زندانبانان در زندان اعتراضی نداشتند.
با مطالبی كه از برخی از زندانیان در مورد برخورد نامناسب با آنان هنگام بازداشت بیان كردید، آیا اقدامی هم جهت رسیدگی به این موضوع انجام دادهاید؟
بله، ما از همان زمان كه با زندانیان و افرادی كه در هجده تیر و مكانهای دیگر بازداشت شده بودند دیدار داشتیم، با شنیدن اعتراضات آنان پیگیری مستمری برای رسیدگی داشتیم و با مراكز مختلف رایزنی كردیم و تا جایی كه امكان داشته باشد و نقش مؤثری در تحریك و تخریب نداشته باشد، تلاش میكنیم زمینههای آزادی آنها فراهم شود و از زمانیكه هیئت كار خود را آغاز كرده موجی از آزادی زندانیان شروع شده و در همان مرحله اول صدوچهلوچهار نفر از زندانیان آزاد شدهاند.
براساس قوانین حقوقی مدت بازداشت موقت افراد دارای بازه زمانی خاصی است و اكثر كسانی كه در این حوادث بازداشت شده اند، نزدیك به سه ماه است كه در بازداشت بهسر میبرند، آیا فكری برای تبدیل بازداشت آنان به قرار وثیقه كرده اید؟
ما تلاش داریم تا جایی كه امكانپذیر است زمینه های آزادی افراد فراهم شود و این اقدام تاكنون هم صورت گرفته است و بازجوها و كسانی كه موضوعات قضایی و زندانیان را دنبال میكنند، بر این نظرند كه روند بازجویی ها باید ادامه یابد و انقطاع در این امر ممكن است به روند كلی بازجویی لطمه وارد كند و از این جهت، بازداشت برخی از زندانیان تا رسیدگی كامل پرونده شاید ادامه پیدا كند.
آیا از زندان كهریزك هم بازدید كرده بودید؟
بله، دقیقا این دیدار مصادف بود با زمانیكه مقام معظم رهبری براساس گزارشهایی كه خدمت ایشان رسیده بود، دستور تعطیلی این بازداشتگاه را صادر كرده بودند. اما بهعلت اینكه برای تعطیلی و تخلیه زندانیان باید مقدماتی طی میشد، در زمان حضور ما هنوز زندانیان حضور داشتند و ما برای اینكه وضعیت كلی دستمان بیاید، همان روزی كه این مأموریت به هیئت واگذار شد، صبح زود به زندان كهریزك رفتیم تا به اصطلاح فرصتی برای فضاسازی در زمان حضور ما از سوی مسئولین زندان وجود نداشته باشد و به همین دلیل توانستیم از بازداشتگاه كهریزك بازدید مفصلی داشته باشیم و با همه عوامل آنجا از پزشك، رییس زندان، نگهبانان و حتی زندانیانی كه با بازداشتیان هجده تیر همبند بودند صحبت كردیم و لیست افرادی كه آنجا بازداشت بودند و كسانی از آنجا به اوین منتقل شده بودند را اخذ و با آنان مصاحبه كردیم و آنهایی كه آزاد شده بودند را نیز فراخوان و مصاحبه كردیم و از این مطالب تقاطعگیری انجام دادیم تا متوجه شویم كسی بر اثر فشار زندان گزارشی غیرصحیح نداده باشد و در نهایت با جلساتی كه با پزشكی قانونی و مسئولین بالا دست بازداشتگاه كهریزك داشتیم به جمعبندی مقدماتی رسیدیم.
چه كسی به صورت مستقیم گزارش كارها را خدمت مقام معظم رهبری ارایه میكرد؟
دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی این كار را انجام میداد.
در نهایت نتیجه گزارشهای هیئت به كجا انجامید؟
مقام معظم رهبری بر این موضوع تأكید داشتند كه كارها در یك پروسه عادی زمانی و اداری قرار نگیرد و خیلی برای اعلام نتیجه سریع اصرار داشتند و ما در بررسیهای خود به این نتیجه رسیدیم كه در سیر كار دو اشكال وجود داشته است، اولا اینكه بهنظر ما افرادی كه در سیستم قضایی كار می كردند، تخلف بزرگی را انجام داده بودند و با اینكه میدانستند كه بازداشتگاه كهریزك اساسا برای نگهداری اراذل و اوباش و معتادین و كسانی كه قتلهای سنگین انجام دادهاند است و امكانات آنجا هم مناسب این افراد استفاده میشود، اما قاضی دستور انتقال بازداشتیان را به كهریزك صادر میكند و اشكال دوم از نظر ما خود بازداشتگاه كهریزك بود كه اساسا غیراستاندارد بوده و رفتارهای مناسبی هم با بازداشتیان صورت نمیگرفته است.
به نظر شما این بازداشتگاه برای اراذل و اوباش مناسب بوده است؟
ما معتقدیم قانون برای برخورد و تنبیه افراد تعیینكننده است و ما نباید سلیقه خود را حتی برای متهمین دخیل كنیم و قاضی باید تشخیص دهد كه در چه حدی افراد باید تنبیه شوند. البته در قالب حدود و تعزیرات اینكار باید دنبال شود، اما اگر بخواهد خارج از این چارچوب رفتاری صورت گیرد قابلقبول نیست و از این جهت فضای كلی بازداشتگاه متناسب با افرادی كه در آن قرار میگرفتند نبود.
گفته میشود كه بازداشتگاه كهریزك متشكل از تعدادی سوله بوده كه افراد داخل آن مدخل خروجی نداشته و حتی ادرار خود را در همان مكان دفع میكردهاند؟
خیر، به این شكل نبوده. كهریزك دو محل برای نگهداری زندانیان داشت، یكی به نام قرنطینه كه ابتدا افراد را آنجا میبردند و بعد كه یك سیری طی میشد، در سولهای كه به سلولهایی تقسیم شده بود ، نگهداری میشدند. در قرنطینه دستشویی مشتركی در داخل بود و افراد میتوانستند از آن استفاده كنند، ولی در قسمتی كه دوازده اتاقك وجود داشت و قسمت اصلی بازداشتگاه هم بود یك دستشویی مشترك بود و افراد میبایست برای رفتن به دستشویی برایشان در سلولها را باز كنند كه ظاهرا در اینخصوص سختگیریهایی میشده است؛ یعنی زندانبانان میگفتند برایمان امكانپذیر نیست هر وقت، هركسی اراده كند درب سلول را برایش باز كنیم. چون بعضیها خود را به تمارض میزنند در نتیجه در زمانهای خاص درب سلولها را باز میكردند كه به نظر بنده در این زمینه برخوردهای درستی صورت نمیگرفته و آنها میتوانستند برخوردهای بهتری داشته باشند تا به افراد فشار وارد نشود و بهطور كلی هم مكان و هم برخوردها در كهریزك، نامناسب بوده است.
جرم قضات و ضابطینی كه درخصوص كهریزك مورد اتهام قرار گرفتند چه چیزهایی بوده است؟
معتقدیم كه سیستم قضایی نباید افراد بازداشت شده را به بازداشتگاه كهریزك منتقل میكرد، چون آنجا تناسبی با افراد بازداشتی نداشت و آنها با نگهداری در كهریزك و در كنار اراذل و اوباش دچار رنج شده بودند، زیرا هیچ تجانس فرهنگی بین آن دو دسته وجود نداشته است و این بهنظر ما خطای اولی بوده كه قاضی انجام داده است، زیرا با توجه به دستورات رییس قوه قضاییه هیچكس بدون اجازه دادستان نباید به كهریزك اعزام شود و گزارشهای قبلی هم كه به دست مسئولین ذیربط رسیده بود، دلالت براین داشته كه وضع بازداشتگاه مناسب نیست.
یعنی دادستان تهران دستور داده بودند كه بازداشتشدگان را به كهریزك ببرند؟
خیر، قاضی مربوطه دستور داده بود، اما قاضی طبیعتا با دادستان باید هماهنگی میكرده است.
آیا قاضی با دادستان تهران هماهنگ كرده بود؟
قطعا هماهنگی بوده است.
شما فرمودید كه در زندان كهریزك سه قتل صورت گرفته و البته شایعاتی نیز مبنی بر تجاوز نسبت به افراد وجود دارد، بفرمایید كه این جرایم توسط چه كسانی صورت گرفته است ضابطین قضایی یا اراذل و اوباش حاضر در بازداشتگاه؟
در بررسیهای گسترده ای كه در رابطه با بازداشتیان حوادث اخیر خصوصا كسانی كه در رابطه با هجده تیر دستگیر شده و تمام آنهایی كه آزاد شده بودند انجام شد، همه بهشدت موضوع تجاوز را انكار میكردند. بهعلاوه چون بازداشتگاه دارای بند عمومی بوده، امكان ارتكاب چنین عملی وجود نداشته است. اما درخصوص افرادی كه جان خود را از دست دادند به این ترتیب بوده كه عوامل مختلفی دست به دست هم داده تا این موضوع تأسفبار اتفاق افتاده است.
ضابطینی كه در كهریزك مرتكب تخلف شدهاند، فقط پرسنل نیروی انتظامی بوده اند یا از ضابطین دیگر قضایی هم بودند؟
خیر، فقط از پرسنل نیروی انتظامی بودند.
با توجه به اینكه بالاخره مقام قضایی دستورها را صادر كرده و فرماندهان بالاتر نیز به مأمورین دستور اجرا میدهند، آیا مسئولین بالادستی هم تحت تعقیب قرار میگیرند؟
اینجا دو موضوع را باید مطرح كرد، یكی اینكه باید به موضوع به علت حساسیت توجه شود، زیرا رسیدگی به آن، جدیت بیشتری را میطلبد و باید به ریشههای این موضوع توجه و با آن برخورد كرد و در واقع ریشههای چنین مسایلی را باید در جمهوری اسلامی خشكاند و جلوی رفتار خودسرانه گرفت، اما یكی بحث علتها و زمینههایی است كه این اغتشاشات را بهوجود آورد و دیگر رفتارهایی كه عدهای بهنام دوستداران نظام در قالب غیرقانونی و خارج از چارچوب انجام دادند. اما در این جهت باید حاشیه از متن تفكیك شود و اینطور نباشد كه بعضی از موضوعات را آنقدر بزرگ كنیم كه شناسایی ریشههای اصلی فراموش شود و البته نیروی انتظامی هم در زمان قبل و بعد از انتخابات زحمات زیادی كشیده كه باید این موضوع را هم مدنظر قرار دهیم و در كل زحمات این نیرو از بین نرود و در عینحال به تخلفات عناصر خودسر نیز رسیدگی شود؛ زیرا نیروی انتظامی در اغشتاشات اخیر حدود چهارصد نفر مجروح داده و حتی افرادی از پرسنل این نیرو در حوادث اخیر قطع نخاع شده اند.
بهنظر شما در حوادث بعد از انتخابات آیا افراد آسیب دیده نیروی انتظامی بهعنوان ارگانی كه زحماتش زیر سؤال رفته و یا حیثیت كلی نظام، كدامیك مورد ظلم قرار گرفته است؟
در رابطه با رسیدگی به تخلفات، نظام با هیچكس تعارف ندارد، زیرا بیش از آنكه افراد بازداشتی در این حوادث مورد ظلم قرار گرفته باشند، نظام مورد ظلم قرار گرفته و مظلوم شده و اساسا چیزی كه در جمهوری اسلامی نمیتوانست تجانس داشته باشد، متأسفانه با برخی رفتارهای خودسرانه بهوجود آمد و این برای نظام خیلی دشوار است كه بعضی ها این جرأت را پیدا كنند و نام ایران را در كنار زندان ابوغریب و گوانتانامو قرار بدهند. در این راستا از سازمان قضایی نیروهای مسلح صحبت كردهایم كه برای این افراد در كنار برخوردی كه در درون نیروی انتظامی با آنان شده، پرونده قضایی هم تشكیل شود و دادگاه بهطور جدی به اتهام آنان رسیدگی كند. هرچند كه رسیدگی به جرایم و برخوردهای نامناسب نیرویهای خودسر باید با قاطعیت انجام شود، اما با عوامل اصلی این اغتشاشات نیز باید برخوردهای قاطع و قانونی صورت گیرد.
فرمودید در دستگاه قضایی نیز تخلفاتی صورت گرفته است. رسیدگی به اتهامات قضاتی كه در این حوادث تخلف كردهاند در چه مرحلهای است؟
رسیدگی به مباحث دارای دو بحث اثباتی و سلبی بود. در بحث اثباتی میبایست از افراد خسارتدیده دلجویی شود و كسانی كه جان خود را از دست دادهاند؛ زمینههای حمایتی در سازمان تأمین اجتماعی فراهم شود، اما در بحث سلبی برخورد با عوامل خودسر بود كه با جدیت این موضوع دنبال میشود.
برخی از سایتهای خبری تعداد افراد جان باخته در زندانها را بیشتر از این اعلام كردهاند. شما با توجه به اینكه در جریان بررسی بودهاید آیا تعداد كشتگان به این سه نفر ختم میشود یا افراد دیگری هم جان خود را از دست دادهاند؟
در كهریزك همین سه نفر بوده است. دلیل آن هم این است كه خود زندانیانی كه در آن چند روز آنجا بودند در اظهاراتشان بیان میكنند همین سه نفر جان خود را از دست دادهاند.
پس مابقی افراد كجا كشته شدهاند؟
در درگیریهای بعد از انتخابات.
تعداد واقعی جانباختگان چند نفر است؟
آن چیزی كه ما در حال حاضر داریم بهطور دقیق زیر چهل نفر است كه شامل نیروهای بسیج، غیربسیج و افراد بیگناهی كه در حین حوادث كشته شدهاند نیز میشود و لیستی كه از سوی ستاد آقای موسوی توسط آقای بهشتی به مجلس ارسال شد، شصتونه نفر را بهعنوان كشتهشدگان حوادث اخیر معرفی كرده بودند كه منهای نیروهای بسیج بود. البته با احتساب آنها حدود هشتاد نفر میشدند، این لیست به ما داده شد و ما درخواست كردیم كه اسم پدرشان را هم به هیئت ارایه دهند، زیرا تشابه اسمی وجود دارد و امكان رسیدگی نیست و تاكنون حدود سه یا چهار هفته میگذرد و ما هنوز منتظر ارایه گزارش از سوی آنان هستیم..