متاسفانه اخلاق و مدیریت دو حلقه مفقوده در جامعه هستند كه میتوانند بسیاری از ناهنجاریها را برطرف كنند. در واقع رفتارهای غیرمدیریتی و اخلاقی عامل دیگری در بروز این نوع خشونتهاست. پیامبر مكرم اسلام، حضرت رسول اكرم (ص) میفرمایند: «كونوا دعاه النّاس بغیر السنتكم» یعنی با غیرزبانهایتان مردم را دعوت كنید.
حسن بیادی در همشهری تندرستی نوشت: متاسفانه افزایش سطح خشونت در جامعه و كاهش آستانه تحمل در بسیاری از جوانان باعث خلق حوادث تلخی مثل قتل دختر دانشجو یا مضروب كردن و كشتن مرحوم داداشی (كه از افتخارات ملی ما بود)، میشود.
البته نباید فراموش كرد كمرنگ بودن ارزشهای دینی و اخلاقی، ضعف و خلأ آموزش مهارتهای زندگی، فقدان حضور مدیریت احساسات و كنترل هیجانهای رفتاری در میان دروس مدرسه و دانشگاه، بسترهای آشكارساز پرخاشگری و خشونت در جامعه هستند. از طرفی استفاده از انواع مواد مخدر و قرصهای روانگردان بین جوانان و نوجوانان میتواند دلیل بسیاری از این قتلها و خشونتها محسوب شود؛ اگرچه این قضیه را نمیتوان به همه موارد تعمیم داد ولی در موارد زیادی پرخاشگریها و از دست دادن كنترل افراد و در نتیجه آن آزار رساندن به دیگران میتواند به دلیل استفاده از این نوع مواد باشد.
بیكاری جوانان نیز در افزایش خشونت بیتاثیر نیست؛ به طوری كه بیكاری هدف و امید به آینده و انگیزه را از جوانان میگیرد، اعتماد به نفس آنها را كاهش میدهد و آستانه تحمل آنها را كم میكند. در مقابل بالابردن سطح نشاط و شادی در میان جوانان با ایجاد و افزایش ورزشها و امكانات رفاهی و تفریحی رایگان یا ارزان قیمت از ابزار اصلی كاهش خشونت و افزایش آستانه دامنه تحمل است.
در این بین یكی دیگر از راهكارهای جلوگیری از افزایش خشونت در سطح جامعه برقراری پیوند عاطفی ومعنوی است و هرچه روحیه اضطراب و افسردگی در فرد افزایش یابد، آستانه تحریكپذیری در آن فرد بالاتر خواهد رفت. بنابر این بازنگری در اصول فرهنگی، تربیتی و اجتماعی در كاهش سطح خشونت در جامعه موثر است و با نگاه اصولی و علمی به فعالیتهای تربیتی و ایجاد زمینههای فعالیت اجتماعی، میتوان شاهد كاهش غیرمستقیم پرخاشگری بود.
یادمان باشد بخشی ازجامعه ایران درحالگذار از سنت به مدرنیسم است؛ بنابراین بخشی از این خشونتها امری معمول است. بنابراین برای ارزیابی جامعه باید جوانان را مورد آسیبشناسی ویژه قرار داد و بدانیم كه جوانان تا چه حدی در خانواده و جامعه مورد توجه قرار گرفتهاند. از طرفی درخصوص ماهیت و چگونگی پیدایش خشونت باید به سطح مطالبات و نیازهای جوانان توجه بیشتری كرد. به این ترتیب هرچه به سمت بهبود وضعیت معیشت آنان پیش برویم، درك جوانان از مسائل بالاتر خواهد رفت و جامعه به لحاظ سطح خشونت و پرخاشگری روندی منطقی را طی خواهد كرد.
به طور كلی از عوامل موثر در بسترسازی خشونت در میان نسل جوان، خانواده، محیط تحصیلی، سطح جامعه و رسانههای اجتماعی هستند. افزایش سطح خشونت در جامعه به ساختار كلی اجتماع و خانواده ارتباط مستقیم دارد. در عین حال، ضعیف بودن بنیان خانواده علت اصلی گرایش كودكان و نوجوانان به خشونت است. البته در این میان میتوان به مدیریت استرس كه در تمامی بخشهای زندگی جریان دارد نیز اشاره كرد. پدری كه دغدغه پرداخت كرایه خانهاش را دارد و همزمان نگران قبولی فرزندش در كنكور است، اینكه كدام دانشگاه برود، هزینهاش چقدر است و... این استرس همیشه با اوست.
از طرف دیگر، ایجاد امنیت اخلاقی میتواند بسیاری از این نارساییهای اجتماعی را كاهش دهد. همچنین تاكید و توسعه خلاق و رفتارهای صحیح اجتماعی میتواند جامعه را از خشونت دور كند. البته دربند نخست چشم انداز بیست ساله جمهوری اسلامی ایران نیز بر اخلاق در جامعه تاكید بسیاری شده است.
بر اساس این بند، ایران اسلامی چنین ویژگیهایی خواهد داشت: توسعه یافته، متناسب با مقتضیات فرهنگی، جغرافیایی و تاریخی خود و متكی بر اصول اخلاقی و ارزشهای اسلامی، ملی و انقلابی، با تاكید بر مردمسالاری دینی، عدالت اجتماعی، آزادیهای مشروع، حفظ كرامت و حقوق انسانها و بهرهمند از امنیت اجتماعی و قضائی.
متاسفانه اخلاق و مدیریت دو حلقه مفقوده در جامعه هستند كه میتوانند بسیاری از ناهنجاریها را برطرف كنند. در واقع رفتارهای غیرمدیریتی و اخلاقی عامل دیگری در بروز این نوع خشونتهاست. پیامبر مكرم اسلام، حضرت رسول اكرم (ص) میفرمایند: «كونوا دعاه النّاس بغیر السنتكم» یعنی با غیرزبانهایتان مردم را دعوت كنید.
این در حالی است كه آلودگیهای محیطی مانند آلودگی هوا و كمبود اكسیژن نیز از دلایل ظاهری بروز خشونت در جامعه است. در واقع مشكل اصلی سیكل تركیبی آسیبهای اجتماعی است كه شكل گرفته است؛ استرسی كه از جامعه به پدر و از پدر به فرزند و... منتقل میشود و برای این اتفاقات ناخوشایند باید به فكر چاره بود.