این روزها در ایالات متحده آمریكا و بسیاری از كشورهای اروپای غربی، از نخبگان ایرانی برای صدور مجوز تحصیل یا اشتغال، تعهد میگیرند كه از ارتباط علمی و صنعتی با زادگاه خود پرهیز كنند.
به نوشته خبر آمار مهاجرت نخبگان از كشور هر روز افزایش مییابد، با این حال برخی مسئولان سیاسی صدای زنگ خطر را ناشنیده گرفته و این وضعیت را عادی میدانند. سخنگوی وزارت امورخارجه یكی از این افراد است. رامین مهمانپرست میگوید: «خروج نخبگان از كشور را باید از زاویهای دیگر دید. ایران كشوری جوان است و به طور حتم یكی از خواستههای جمعیت جوان كشور، ادامه تحصیل است. با شتاب رشد جمعیت جوان، خیلی وقتها امكانات داخلی پاسخگو نیست و برخی نخبگان برای تحصیل و فعالیت و اشتغال به خارج از كشور میروند. این فرار مغزها نیست. حتی در بسیاری از مواقع خودمان خواستار اعزام نیروهای صنعتی و فنی به خارج از كشور هستیم تا آنچه لازم است را بیاموزند و در آنجا حضوری فعال داشته باشند.»
سخنگوی وزیر امورخارجه كشورمان ادامه میدهد: «برای توسعه امور تجاری لازم است برخی هموطنانمان به خارج از كشور بروند و این اصلاً فرار مغزها نیست.» البته بر خلاف نظر مهمانپرست، اكثر نخبگان ایرانی برای فعالیت صنعتی و علمی به كشورهای اروپایی و آمریكایی مهاجرت میكنند كه ارتباط مستقیمی با مباحث تجاری ندارد.
این روزها در ایالات متحده آمریكا و بسیاری از كشورهای اروپای غربی، از نخبگان ایرانی برای صدور مجوز تحصیل یا اشتغال، تعهد میگیرند كه از ارتباط علمی و صنعتی با زادگاه خود پرهیز كنند. با این حال سخنگوی وزارت امور خارجه، ارتباط عاطفی و خانوادگی این افراد را كافی دانسته و میگوید: «فرار مغزها زمانی رخ میدهد كه افرادی كه از كشور خارج میشوند ارتباط خود با كشور را قطع كنند و فرهنگ و كشور و مردم خود را ترك كنند. این در صورتی است كه ایرانیان وقتی در خارج كشور هستند، ارتباط خود را با فرهنگ و مردم كشورشان قطع نمیكنند.»
طبق آمار صندوق بینالمللی پول، سالانه بین ۱۵۰ تا ۱۸۰ هزار نفر از ایرانیان تحصیل كرده برای خروج از كشور اقدام میكنند و ایران از نظر فرار مغزها در بین ۹۱ كشور در حال توسعه و توسعه نیافته جهان، مقام اول را از آن خود كردهاست.
مهمانپرست در پاسخ به این كه آیا افزایش آمار خروج نخبگان از كشور را تأیید میكنید یا خیر میگوید: «اگر افزایشی هم وجود داشته باشد به دلیل رشد جمعیت جوان كاملاً روندی طبیعی است.»
سخنگوی وزارت امورخارجه آمار فرار مغزها از ایران را جنگ روانی خوانده و میگوید: «اگر كشور دیگری جز ایران به صدور خدمات فنی و مهندسی اقدام كند آن را حضور متخصصان در جوامع پیشرفته مینامند ولی اگر این اقدام از سوی ایران صورت گیرد به فرار مغزها تعبیر میشود. مثلاً تركیه در آلمان چندین میلیون تبعه دارد اما از آن به عنوان فرار مغزها تعبیر نمیشود.»
سازمان ملل متحد، آمار صادرات خدمات فنی و مهندسی را بر اساس قراداد شركتها ارزیابی میكند و هیچ گاه حضور افراد با ملیت متفاوت در یك كشور را صادرات این نوع خدمات تلقی نمیكند. همچنین سطح تخصص كاركنان ترك در اروپا نسبت به نخبگان ایرانی مهاجر، در وضعیت بسیار متفاوتی قرار دارد.