مشایی كیست؟
مشایی در آّبان 1339 در رامسر متولد شد. او فارغالتحصیل رشته مهندسی الكترونیك از دانشگاه صنعتی اصفهان است. پس از پیروزی انقلاب اسلامی، مشایی توانست اعتماد نیروهای امنیتی را به خود جلب كند و در نخستین مسئولیتهایش، در اطلاعات مناطق بحرانی در دوران نخستوزیری میرحسین موسوی و وزارت محمد محمدی ریشهری شود. اما هنگامی كه به عضویت شورای تأمین استان آذربایجان غربی رسید، احمدینژاد فرماندار ماكو بود و شاید آشنایی آنها از زمان همكاری در استانداری آذربایجان غربی شروع شده باشد. همین آشنایی به تشكیل حلقهای به نام ارومیه منجر شد كه احمدینژاد، ثمرههاشمی، فتاح، محصولی و مشایی عضو آن بودند. این حلقه در سالهای 65 به غرب كشور مهاجرت كرد.
او تا پیش از آنكه به حلقه دوستانش در شهرداری تهران بپیوندد، مدیركل اجتماعی وزارت كشور، مدیر شبكه رادیو پیام و مدیر شبكه رادیو تهران بود. پس از حضور احمدینژاد در شهرداری تهران او معاون اجتماعی و فرهنگی شهرداری و پس از آن رئیس سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران شد. همین همراهی كافی بود تا پس از انتخاب احمدینژاد به عنوان رئیسجمهور، او راهی سازمان میراث فرهنگی شود و این سرآغاز حاشیههای مشایی برای دولت به شمار میرفت. در دولت دهم ابتدا به عنوان معاون اول رئیسجمهور منصوب شد اما با حكم حكومتی رهبر معظم انقلاب اسلامی از این سمت كناره گرفت. با این وجود او همچنان در حلقه نزدیكان احمدینژاد ماند و رئیس دفتر او شد.
حاشیهها
سخنان و اقدامات جنجالی مشایی در دوران حضور در دولت نهم انتقادات زیادی را در طیف هواداران دولت برانگیخت. اظهاراتی همچون «دوران اسلامگرایی به پایان رسیدهاست. البته این دوره تمام نشده بلكه رو به پایان است.»، «در ایران استفاده از حجاب آزاد است و هیچ فشاری از طرف حكومت در استفاده از حجاب اعمال نمیشود.»، «جلوگیری از برپایی شادی، اهانت به اسلام و استفاده از رنگ سیاه مكروه است.»، «آذربایجان غربی، ایلام و كرمانشاه متعلق به كردستان است و این قوم از برترین قومهای ایرانی است.»، «ملائكه مرتب در عرصه كشور در حال پرواز هستند.»، «ایران امروز با مردم آمریكا و اسرائیل دوست است.» «ما مردم آمریكا را از برترین ملتهای دنیا میدانیم.» و «نام خلیج فارس و دریای پارسی از ۳۰ میلیون سال پیش به موازات شكلگیری تمدنهای انسانی در منطقه موجودیت یافتهاست.» و اقداماتی همچون حضور در مجلس رقصی در تركیه، مراسم حمل قرآن همراه با نوای دف، ادغام سازمان حج و زیارت با سازمان میراث فرهنگی و گردشگری گوشهای از عملكرد جنجالی مشایی است.
رقص نبود، هنر بود
مشایی در سال اول تصدی ریاست سازمان میراث فرهنگی و گردشگری در جلسهای در كشور تركیه حضور یافت كه در آن رقاصهها به پایكوبی میپرداختند. فیلمی كه از این مجلس در زمستان سال ۱۳۸۵ منتشر شد، مشایی را در مجلس رقصی در افتتاحیه اجلاس گردشگری كشورهای اسلامی در تركیه نشان میداد. زمان فیلم یك ساعت و ۵ دقیقه و ۲۶ ثانیه بود. یك دقیقه و ۴۰ ثانیه پس از آغاز مراسم، در این فیلم رقص زنان آغاز میشود و تا ۱۳ دقیقه و ۳۰ ثانیه، سه رقص جداگانه برگزار شد. در حین شكایت مشایی از دو نماینده مجلس بر سر طرح این موضوع، از سوی مشایی اعلام شد كه فیلم مونتاژ شده است ولی سعید ابوطالب نماینده مجلس ضمن تكذیب آن اعلام كرد كه یك شركت تركیهای این فیلم را تهیه كرده و آن را برای خبرنگاران، عكاسان و شركتهای گردشگری حاضر در یك جشنواره در حاشیه اجلاس وزرای اقتصادی كشورهای اسلامی ارسال كردهاست. مشایی این فیلم را كه تصاویر گزینش شده از یك مجلس دو ساعته دانست و افزود: «مجلس رسمی بوده و لهو لعب هم نداشته. ضمن اینكه رقص نبوده و از دیدگاه بسیاری هنر است و آنها بر خلاف ما آن را حرام نمیدانند.» درسال ۱۳۸۸ در مقالهای درسایت شخصی رحیممشایی در پاسخ به انتقادات از این اقدام مشایی عنوان شد كه: «در صورتی كه آنچنان صحنههایی در افتتاحیه بازیهای آسیایی قطر با حضور آقای احمدینژاد نیز انجام شد، پس چرا تنها مشایی باید برای شركت در چنین جلسهای مورد سؤال و انتقاد قرار گیرد؟»
دوستی با اسرائیل
او در اظهار نظری در ۲۹ تیر ۱۳۸۷ مردم اسرائیل را دوست ایرانیان خواند و با این اظهاراتش موجب برانگیخته شدن خشم بسیاری از كسانی شد كه اسرائیل را دشمن خود میدانستند. در پی این ماجرا ۲۰۰ نفر از نمایندگان مجلس شورای اسلامی، با امضای بیانیهای خواستار برخورد جدی با وی شدند. پس از انتشار این بیانیه، وی در ۲۴ مرداد ۱۳۸۷ در نامهای به حداد عادل، رئیس كمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی واژه اسرائیل در جهان امروز را منفورترین واژهای دانست كه مترادف نژادپرستی، خیانت، خشونت، مكر و فریب است. وی با تكرار ادعاهای خود با شدت بیشتر در مرداد ۱۳۸۷، موجی از اعتراضات را علیه خود و دولت برانگیخت. بلافاصله پس از این ماجرا تجمع دانشجویان روبهروی سازمان میراث فرهنگی برگزار شد. حاشیهها در مورد اظهارات وی تا جایی بالا گرفت كه رهبر انقلاب در خطبههای نماز جمعه سخنان وی را كاملاً اشتباه دانسته و خواستار پایانبخشی به این حواشی كه در موارد زیادی با استناد به آن دولت تخریب میگشت، شد. این در حالی است كه محمود احمدینژاد روز قبل از نماز جمعه در یك نشست خبری از سخنان مشایی دفاع كرده بود و نظر مشایی را نظر دولت دانست. با این وجود سخنان وی درباره دوستی با مردم آمریكا و اسرائیل هنوز در سایت شخصی وی خودنمایی میكند.
حمل قرآن با رقص و وضو
در مراسم افتتاح همایشی در روز ۱۸ آبان ۱۳۸۷ در جلسهای با حضور مشایی، ۱۲ خانم با لباس محلی، دف زنان روی سن آمدند و در حالی كه قرآن را در سینی گذاشته بودند با حالات ریتمیك آن را به قاری تحویل داده و سن را ترك كردند.
آیتالله صافی گلپایگانی و آیتالله مكارم شیرازی در این مورد موضع تندی گرفتند و با وجود اینكه خود مشایی در این جلسه حضور داشت، معاون وی به ناچار استعفا كرد. وی در نامه استعفا نوشت: این كار را صرفاً برای تكریم قرآنكریم بوده است و آنها به هنگام این مراسم حتماً وضو میسازند.
سازمانی كه ملحق نشد
در سال ۱۳۸۸ دولت طی آیین نامهای سازمان حج و زیارت را به زیرمجموعه سازمان میراث فرهنگی ملحق كرد و پس از آن مشایی در اقدامی عجولانه اقدام به بركناری رئیس این سازمان نمود.
همین اقدام اعتراضات بسیاری از نمایندگان مجلس و مراجع تقلید را بر انگیخت اما تا زمانی كه مخالفت رهبر معظم انقلاب با این اقدام دولت علنی نشد دولت حاضر نشد كه اعتراضات را به رسمیت بشناسد. با این وجود دولت مجبور شد پس از این، مصوبه خود را لغو كند.
ویزا در عرض 48 ساعت
با هماهنگیهای صورت گرفته در دولت و نیز وزارتخانههای امور خارجه و اطلاعات و اعلام یك نشانی اینترنتی، هر جهانگردی بدون مراجعه حضوری و در عرض 48 ساعت میتواند ویزای ورود به ایران را دریافت كند.
این بخشی از سخنان مشایی در برنامه نگاه یك بود. مشائی در مقابل درخواست مجری برای اعلام آدرس این نشانی اینترنتی آن را به مسئولان مربوطه در سازمان میراث فرهنگی احاله كرد. اقدامی كه تاكنون رنگ عملی به خود نگرفته است.
دورهای كه گذشت
مشایی كه از سوی احمدینژاد به عنوان یك اسلامشناس معرفی شده است، سخنان فلسفی و دینی جدیدی را عرضه میكند. او در همایش نوآوری و شكوفایی در صنعت گردشگری كه در محل مركز همایشهای صدا و سیما برگزار شد اظهار داشت: دوره آنكه كسی بخواهد دینی را بر دنیا حاكم كند گذشته است.
او همچنین در مراسم ثبت میراث معنوی نیمه شعبان گفته است: انسان بزرگتر از جهان است هیچ نقطهای از عالم نیست كه به انسان مربوط نباشد هیچ نقطه از عالم نیست كه در آن منظوری از انسان وجود نداشته باشد امروز ما جزء كوچكی از جهان هستیم.
و برای اثبات گفتههایش میافزاید: این حرفهایی كه بنده میزنم عین آموزههای دینی است هر كسی شك دارد برای بحث 100 ساعته آماده هستم صدا كنید بگویید مشایی چه میگویی؟ تا بگویم تو هم لذت میبری، این عین آموزههای دین است.
او در اظهار نظر دیگری میگوید: انسانها نمیتوانند خدایی داشته باشند كه از درونیات آنها جدا باشد بلكه خدای ما انسانها محصول دنیا و قدرت اندیشه ما است. ما به دلایلی وحدت بر نمیتابانیم و خدایان ما هم به همان دلایل وحدت بر نمیتابانند.
حجاب آزاد است
یكی دیگر از حاشیههایی كه درباره مشایی ایجاد شد، چاپ گفتوگوی او با خبرنگار ترك در روزنامه صباح بود. این روزنامه از قول مشایی نوشت: استفاده از حجاب در ایران آزاد است.
مشایی در پاسخ به سؤال كورپا خبرنگار زن روزنامه صباح، كه پرسیدآیا میتوانم روسریام را بردارم، گفته است: بله، اینجا، ایران آزاد است.
طبق آنچه كه در این روزنامه چاپ شد، مشایی گفته است: در ایران استفاده از حجاب بدون اجبار است و هیچ فشاری از طرف حكومت در استفاده از حجاب اعمال نمیشود، این یك انتخاب كاملاً شخصی است، اگر شما در ایران از روسری و حجاب استفاده نكنید هیچ مقام دولتی به شما تذكری نخواهد داد، البته شاید به شما بگویند كه این كار برخلاف عرف و عادات ملی ماست و اگر استفاده كنید بهتر است، ولی باز تأكید میكنم كه هیچ اجباری در كارنیست.
خبرنگار میپرسد: ایرانیهایی كه به قصد تفریح به تركیه میآیند، یعنی توریستهای ایرانی در تركیه، مشروبات الكلی استفاده میكنند و حجابی هم ندارند و در آب، خانمها با مایو میروند. این شما را ناراحت نمیكند؟
مشایی با خنده زیاد میگوید: این مسائل شخصیشان هست و اگر دوست دارند میتوانند هم مشروبات الكلی استفاده كنند و هم بیحجاب باشند و هم با مایو بگردند! در ایران بهخاطر دستورات دینی استفاده از مشروبات الكلی ممنوع است به همین علت ایرانیها میتوانند در خارج از ایران از این نوشیدنیها استفاده كنند. این یك ترجیح شخصی است، الگوی ما در صنعت توریسم كشور تركیه است!
البته این سخنان از سوی مشایی تكذیب شد.
خدا محور وحدت نیست
مشایی در كنفرانس انجمن سالانه دانشگاههای باز كه به میزبانی دانشگاه پیام نور و در سالن همایشهای صدا و سیما برگزار شده بود باز هم حاشیه آفرید. او با اشاره به سخنرانیاش در یكی از دانشگاههای آمریكا افزود: در آنجا گفتم چرا خدا محور وحدت انسانها نیست و الان نیز تأكید میكنم كه خدا محور وحدت انسانها نیست و حتی امروز هم بشر به وحدت نرسیده است چرا كه اگر به وحدت رسیده بود این همه خونریزی و جنگ صورت نمیگرفت.
وی ادامه داد: كاوشهای باستانشناسی نشان میدهد كه انسان به خدا اعتماد داشته است اما چرا خدا محور وحدت نشده است؟ من میگویم مشكل این است كه به تعداد انسانها خدا هست و خدای هر انسانی با توجه به شناخته آن فرد از خدا با خدای فرد دیگر متفاوت است. ملتها در طول تاریخ همواره یك خدا را نپرستیدهاند چون انسانها خداهای متفاوت دارند.
البته روز گذشته رئیس دفتر رئیسجمهور با صدور توضیحی اعلام كرد انتشار برخی اظهارات منتسب به اسفندیار رحیممشایی، رئیس دفتر رئیسجمهور، از سوی برخی جراید و سایتها، او را به ارائه توضیحاتی واداشته است.
مشایی در این توضیحات آورده است: عنوان جعلی «خدا نمیتواند محور وحدت باشد»، عنوانی از اساس غلط و انحرافی است و انتساب ذكر آن به اینجانب ضمن آنكه از مصادیق بارز افترا و از اینرو، قابل پیگرد قضائی است، یك گستاخی آشكار به باور همه موحدان عالم است. اینجانب در بحث خود تلاش كردم تا انتساب سابقه عملكرد اختلافآفرین بشر در زمین به ساحت اقدس الهی را نفی و آن را ناشی از عدم معرفت نسبت به خدای واحد و آفریدگار جهان اعلام نمایم. در این سخنرانی و چند سخنرانی دیگر تأكید كردهام كه عدم وحدت جامعه بشری در گذشته و (حتی اكنون) ناشی از عدم معرفت لازم نسبت به خداوند است؛ یعنی از یكسو شاهد اختلاف در ملتها بوده و هستیم و از سوی دیگر، همچنانكه كاوشهای تاریخی نشان میدهد باور به خدا و معبود و زندگی پس از مرگ به صورت عمومی از دیرباز در ملتها وجود داشته است.
حل این تضاد را باید در كیفیت و میزان معرفت نسبت به خدا جستوجو كرد؛ یعنی خدای واحد موجب وحدت میشود؛ در حالی كه فهم متفاوت و بعضاً متضاد از خدا موجب نقض توحید و یگانهپرستی و اعتقاد به خدایان متعدد و متكثر شده است، حالا به اختلاف در آحاد و صفوف مردم منجر میشود. اجتناب از خدایان متفرق و ایمان به خدای واحد اساسیترین دعوت همه انبیای الهی است و ریشه «توحید در كلمه»، «كلمه توحید» است؛ بنابراین جدا از آن كه خدای خالق آسمانها و زمین واحد است، باید معرفت یكسانی از خدا وجود داشته باشد تا به وحدت انسانها بینجامد. جنگ و خونریزی مستمر انسانها در طول تاریخ و حسادت و مسابقه برتریجویی و توسعهطلبی و اثبات خود از طریق نفی دیگران هرگز نمیتواند محصول ایمان به خدای یكتا باشد و اما برای انسان شایسته ضروری است در مسیر كسب معرفت از همه امكانات بهرهمند باشد، سود جوید و نیز لازم است این فرصتها برای همگان فراهم شود تا همگان با افزایش وسعت وجودی به خدای واحد نزدیكتر و از این طریق به انسانهای دیگر نزدیكتر شوند. انسان با وسعت وجودی كم، نمیتواند به فهم خدای بزرگ نائل شود؛ همچنانكه انسان با وسعت وجودی زیاد نمیتواند سنگ و چوب و خورشید و هوای نفس را خدای خود قرار دهد.
و اما دستاندركاران برخی سایتها و برخی همكاران فكری آنها با كمال تأسف میكوشند تا با پرداختهای مغرضانه، ذهنیت جامعه را از دریافتهای صحیح محروم سازند. اینها و دوستانشان همانهایی هستند كه میخواهند ذلت سكوت را به زبان حقیقت تحمیل و راه نشر حقایق ناب مكتب ولایت را سد كنند. والله متم نوره.