در حالی كه پس از ارائه طرح محسن رضایی در خصوص ایجاد نهادی فراتر از قوای سه گانه برای نظارت بر انتخابات، حامیان دولت برای تخریب وی، آن را «افغانیزه كردن انتخابات ایران» توصیف كردند، خبرنگار آینده اطلاعات تازه و قابل تأملی را درباره انتخابات افغانستان منتشر كرد.

بنابراین گزارش، با وجود ادعاها، شائبه ها و شواهد گسترده از بروز تقلب در برخی حوزه های رأی گیری افغانستان و مسلح بودن شمار زیادی از مردم، درگیری خاصی بین مردم این كشور بر سر نتایج انتخابات به وجود نیامد، حال آن كه نه فرهنگ و مدنیت مردم افغانستان از مردم ایران بالاتر است و نه كاندیداهای آن ها نسبت به نظام حكومتی خود پایبندتر از كاندیداهای ایرانی بودند.

با این وصف كارشناسان مهمترین عامل عدم ایجاد ناآرامی در این كشور كه از یك سو زیرسلطه اشغالگران آمریكایی و اروپایی و از سوی دیگر در وحشت از جنایات تروریست های طالبان است، وجود كمیته مستقل انتخابات ارزیابی می كنند. كه با قدرت در عین حال بی طرفانه عمل كرد و مانع اعمال نفوذ آمریكا، انگلیس، شخص كرزی و دیگر طرف های قدرتمند در افغانستان شد.

این كمیته شامل چهره های مستقل افغان بود كه بدون واهمه از دیگر نهادهای قدرت عمل كرده و حتی به كرزی، رئیس جمهور افغانستان – كه اكنون عملاً مجموع اختیارات رئیس جمهور و رهبر ایران را با هم دارد – تذكرات قانونی دادند، به گونه ای كه حتی قبل از انتخابات، بیش از 230 تذكر و اخطار كتبی در خصوص تخلفات رئیس جمهور كنونی افغانستان به وی داد و البته دیگر كاندیداها از جمله عبدالله عبدالله را هم بی نصیب نگذاشتند كه همین موضوعات باعث اقناع افكار عمومی و مشروعیت انتخابات در این كشور شد. این كمیته نه تنها وجود تقلب را رد نكرد، بلكه تخلفات كاندیداهای متخلف را بررسی كرد و پس از رسیدگی به همه شكایات، نتیجه نهایی را اعلام كرد.

نظیر این كمیته اكنون در كشورهای مختلف از آمریكا و ژاپن گرفته تا برخی كشورهای آفریقایی و اروپایی وجود دارد.

این عملكرد در شرایطی بود كه مردم این كشور شناسنامه ندارند و از همین رو برای مشخص شدن افرادی كه رأی داده اند، كارت انتخابات یا مایع رنگی استفاده شد كه تا دو هفته بر روی انگشت آنها می ماند. جالب آن كه طالبان نیز از همین نشانه استفاده و تهدید كردند هر انگشت رنگی را ببیند، قطع خواهند كرد. 

در این انتخابات به دلیل همین تهدیدات طالبان، حد مشاركت از 40 درصد فراتر نرفت؛ البته حدود 40 تن نیز كشته شدند كه نه به دست طرف های درگیر، بلكه به دست طالبان كه مخالف برگزاری انتخابات بود، كشته شدند.

این گزارش می افزاید: علاوه بر كمیسیون مستقل انتخابات، نقش رسانه های غیردولتی و مستقل افغانستان نیز در جلوگیری از اقدامات خلاف قانون ممتاز بود كه از جمله این موارد، برگزاری مناظره سه جانبه میان حامد كرزای، عبدالله عبدالله و اشرف غنی بود كه در كل آن، حاضران اقدام به توهین به رقبا یا افراد غایب نكردند و مجری شبكه طلوع نیز ضمن نگه داشتن دقیق زمان سخن گفتن افراد، به آنان تذكر داد رعایت وجهه تلویزیون طلوع را بكنند و از هر گونه اهانت به دیگران خودداری كنند.

طبق گزارش های رسیده، در شامگاه یكی از روزهای مانده به انتخابات، وزیر زراعت دولت كرزی كه از قبل به دعوت رسمی تعاونی های روستایی یكی از نقاط، سفری به آن جا داشته، پس از حضور متوجه می شود كه جلسه كمپین انتخاباتی است و برخی تعاونی ها در پی حمایت از كرزای با حضور وی بوده اند كه با اصرار میزبان، تنها پس از نوشیدن شربت، محل را ترك می كند. اما صبح فردا در كنفرانس مطبوعاتی با سوالهای پی در پی خبرنگاران جوان شبكه های تلویزیونی خصوصی افغانی قرار می گیرد.

وزیر و همراهانش نیز با بیان این كه این اقدام به دعوت تعاونی ها انجام شده، بعد از ساعت اداری بوده و بالاخره بالافاصله محل ترك شده، تلاش می كنند خبرنگاران را توجیه كنند. گفتنی است، هم اكنون افغانستان 14 شبكه تلویزیونی خصوصی دارد.

گفته می شود این وزیر دو هفته بعد هم با نامه بازخواست كتبی از دفتر كرزای مواجه می شود كه در آن درباره علت حضور در كمپین انتخاباتی توضیح خواسته شده بود.

در حالی كه تا كنون افغانستان جامعه ای قومیت محور شناخته می شد، برخی كارشناسان انتخابات اخیر در این كشور را نشان دهنده پیشرفت فرآیند ملت سازی در این كشور می دانند.

با وجود آن كه تعصب اقوام پشتوی جنوب بر پیروزی هم قوم خود كرزی موجب تلاش عده ای برای تقلب شد و مواردی از این دست نیز توسط طیف عبدالله به وجود آمد، این كه میزان آرای عبدالله در میان اقوام پشتو و میزان آرای كرزی در اقوام هزاره شمال قابل توجه بوده، نشان می دهد تعداد زیادی از مردم افغانستان از مرحله قومیت محوری، به تدریج وارد مرحله ملت سازی شده اند.